متخصصان چشم بارها و بارها تاكید كرده‌ اند كه تغییرات عیوب انكساری و دید چشم نوجوانان را جدی بگیرید، بخصوص وقتی كه حتی با تجویز عینك، دید واضح و شفاف ایجاد نمیشود؛ چراكه چنین شرایطی احتمال بروز بیماری قابل پیشگیری و درمان قوز قرنیه را شدت می بخشد.

این بیماری‌ كه به دنبال تغییر فشار داخل چشم باعث نازك‌ شدن قرنیه میشود و به قرنیه از نظر ظاهری حالت برجسته‌ای می بخشد نباید فراموش كرد كه اهمیت تشخیص این بیماری در مراحل اولیه در پیشگیری از كم‌ بینایی پیشرفته یا حتی نابینایی است.

دكتر جواد هاشمیان، متخصص چشم، جراح قرنیه و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به این‌كه قوز قرنیه تحت شرایط اقلیمی خشك برخی نواحی كشور شیوع بیشتری یافته است، می‌گوید: از عوامل تسهیل این بیماری چشمی، عوامل ارثی، شرایط محیطی و زمینه حساسیتی خانوادگی مانند آلرژی بهاره چشمی، آسم و كهیر است. یعنی افرادی كه زمینه آلرژیك دارند مستعد ابتلا به قوز قرنیه هستند.

كاهش دید و نزدیك‌بینی پیش‌رونده
بیماری قوز قرنیه با ایجاد نزدیك‌بینی پیش‌رونده یا آستیگماتیسم یا هر دوی اینها خود را بروز می‌دهد. بروز این بیماری معمولا از 10 تا 12 سالگی آغاز می‌شود و علائم آن می‌تواند با كاهش دید به صورت خفیف تا پیشرفته كه به كاهش شدید بینایی یا نابینایی منجر می‌شود، همراه باشد.

دكتر هاشمیان با تاكید بر این‌كه كسانی كه زمینه خانوادگی این بیماری را دارند، باید نسبت به آن بسیار پیگیرتر باشند، می‌افزاید: كسانی كه نمره عینك‌شان هر شش ماه تا یك سال تغییر می‌كند و حتی از پشت عینك نیز تار می‌بینند، باید تحت بررسی‌های جدی‌تری (هر سه ماه یك بار) از نظر ابتلا به قوز قرنیه قرار گیرند. در چنین شرایطی گرفتن یك عكس توپوگرافی از قرنیه در تشخیص قطعی بیماری در مراحل اولیه بسیار كمك‌كننده است.

این جراح قرنیه اضافه می‌كند: به دنبال تشخیص قطعی بیماری می‌توان از طریق عمل تقویت قرنیه با كمك ویتامین B2 و اشعه ماورای‌بنفش، استحكام قرنیه ضعیف‌شده را تا سه برابر ارتقا داد و آن را به حالت طبیعی بازگرداند.

در این روش اشعه ماورای‌بنفش در طیف خاصی به مدت سه دقیقه روی سطح قرنیه، بدون نیاز به بیهوشی تابانده می‌شود. هنگام این عمل، از قطره چشمی ویتامین B استفاده می‌شود كه این پدیده محكم‌شدن بافت قرنیه را به دنبال دارد. موفقیت این عمل جراحی 97 درصد است.

چشم خود را زیاد نمالید
دكتر هاشمیان با تاكید بر این‌كه مالیدن محكم چشم، گرچه علت قوز قرنیه نیست، می‌گوید: اما مالیدن زیاد چشم، در روند ایجاد و پیشرفت آن بی‌تاثیر نیست. به همین دلیل معمولا به بیماران مبتلا به قوز قرنیه سفارش می‌شود كه از مالیدن چشم‌شان پرهیز كنند. نكته بسیار مهم دیگر آن است كه افرادی كه در مناطقی با آب و هوای خشك، مثلا در شهرهایی مانند یزد زندگی می‌كنند، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند. البته علائم بیماری قوز قرنیه بسته به‌شدت بیماری بسیار متفاوت است.

در بعضی افراد قوز قرنیه ممكن است آنقدر خفیف باشد كه برای بیمار هیچ‌گونه علامت خاصی ایجاد نكند. یعنی گاهی آنقدر بیماری خفیف است كه حتی بیماری این افراد در معاینه معمولی چشم هم كشف نمی‌شود و تنها با گرفتن نقشه توپوگرافی قرنیه می‌توان به وجود آن پی برد، اما بیشتر بیماران مبتلا ابتدا با عیوب انكساری نزدیك‌بینی و آستیگماتیسم پیش‌رونده مراجعه می‌كنند.

اصلاح دید پس از عمل قوز قرنیه
چشم‌پزشكان تاكید می‌كنند كه قوز قرنیه یك بیماری كاملا قابل درمان است و حتی در مواردی كه میزان قوز قرنیه بسیار كم است، می‌توان از لنزهایی برای صاف كردن سطح روی قرنیه بهره گرفت. این نوع لنزها كه برای درمان این مشكل طراحی شده است روی قوز قرنیه خراش ایجاد نمی‌‌كند و در نتیجه باعث سایش آن قسمت برآمده قرنیه چشم نمی‌شود.

دكتر هاشمیان نیز در این باره می‌گوید: پس از انجام درمان‌هایی كه در مراحل اولیه بیماری قوز قرنیه با بهره‌گیری از عمل اصلاح قرنیه صورت می‌گیرد، می‌توان با استفاده از عینك یا لنزهای سخت كه می‌تواند در چشم بیمار كار گذاشته شود، دید او را به حالت طبیعی بازگرداند. می‌توان از لنزهای تماسی سخت بهره جست، به شرط آن كه بتوان این لنزها را روی چشم كاملا جاسازی كرد.

 

البته در موارد پیشرفته بیماری كه قرنیه برآمدگی دارد، نمی‌توان لنزهای تماسی را بخوبی روی قرنیه جاسازی كرد، مگر لنزهای بسیار ویژه كه به تشخیص پزشك و در موارد خاص به كار می‌رود، اما در مورد عینك باید گفت دید چشم تنها برای افرادی اصلاح می‌شود كه به درجه‌های خفیف بیماری مبتلا باشند.

درمان دیرهنگام قوز قرنیه
به گفته دكتر هاشمیان، قوز قرنیه در سنین بالای 21 سال تشخیص داده می‌شود و برای جلوگیری از پیشرفت آن باید از روشی تحت عنوان گذاشتن رینگ در ضخامت قرنیه استفاده كرد كه با بهره‌گیری از نوعی لیزر صورت می‌گیرد.

این چشم‌پزشك ادامه می‌دهد: در شرایطی كه هیچ‌كدام از این روش‌ها جوابگو نباشد، یعنی بیماری در مراحل بسیار پیشرفته شناسایی شود، عمل پیوند لایه‌ای قرنیه گزینه اصلی درمان خواهد بود.

البته باید دانست كه عمل پیوند برای درمان قوز قرنیه یك عمل غیراورژانس و انتخابی است و تاخیر در این نوع عمل عارضه‌ای به دنبال نخواهد داشت. همچنین جالب است بدانید كه بیماری قوز قرنیه تا 28 ـ 30 سالگی متوقف می‌شود و دیگر پیشرفت نمی‌كند.