ابوجعفر (عبد الله ) محمد بن موسی خوارزمی

ابوجعفر (عبد الله ) محمد بن موسی خوارزمی ،‌ریاضیدان ،‌منجم و جغرافیدان مشهور ایرانی از زمره دانشمندان مسلمان است كه در عصر خود از لحاظ تبحردر علوم ریاضی و اختر شماری و جغرافی سرآمد همگنان بوده وبه واسطه آثار ذیقیمتی كه از خود به جای گذارده است معروفیت جهانی دارد. خوارزمی نخستین ریاضیدان دورة اسلامی است كه آثارش به دست ما رسیده و كتاب «جبر و مقابله» او قدیمیترین كتابی است كه در این باره نوشته شده است این كتاب قرنها مرجع و مأخذ اروپاییان و تا سدة شانزدهم میلادی مبنای مطالعات آزاد علمی آنان در این رشته بود.خوارزمی در حدود سال 848 میلادی مطابق با 232 هجری قمری در گذشت . گروه : مشاهیر ملیرشته : ریاضیات و نجومگرایش : ریاضیدان ،‌منجم و جغرافیدانوالدین و انساب : نیاكان محمد خوارزمی از مردم خوارزم بودند.اوضاع اجتماعی و شرایط زندگی : از زندگی خوارزمی چندان ا طلاع قابل اعتمادی در دست نیست الا اینكه وی در حدود سال 780 میلادی در خوارزم(خیوه كنونی) متولد شد .تحصیلات رسمی و حرفه ای : ابوجعفر (عبد الله ) محمد بن موسی خوارزمی در دهة آخر سده دوم هجری به حوزه علمی بغداد رفت. وی در ریاضیات و بویژه نجوم ایران پیش از اسلام و تعالیم مكتب جندی شاپور كه در زمان وی هنوز از خاطره‌ها محو نشده بود، دست داشت و آنها را با ریاضیات هندی درآمیخت و نخستین كتابهای جبر و نجوم(زیج) را به زبان عربی نوشتوقایع میانسالی : دستارودهای علمی محمد خوارزمی ، دربهترین صورت ، متوسط است ولی به گونه ای دور ازمتعارف نافذ و موثر بوده است . وی درزمان و مكانی می زیست كه زمینه برای ترویج آثارش فراهم بود.زمان و علت فوت : ابوجعفر (عبد الله ) محمد بن موسی خوارزمی در حدود سال 848 میلادی مطابق با 232 هجری قمری در گذشتمشاغل و سمتهای مورد تصدی : ابن ندیم در «الفهرست» نوشته است كه خوارزمی پیوسته در خزانة‌الحكمه كه مأمون تأسیس كرده بود، كار می‌كرد و زیجهای اول ودوم او كه معروف به «سند هند» است مورد اعتماد و اتكای مردم بود. همچنین خوارزمی از طرف واثق خلیفه عباسی به سفارت نزد رییس خزرها رفت.فعالیتهای آموزشی : مهمترین فعالیت آموزشی محمد خوارزمی درباره جبر بود. كتاب جبر وی نخستین كتابی است كه دراین زمینه به زبان عربی نوشته شده است . ازسوی دیگر، خوارزمی درمقدمه خوداز اشكال هندسی برای بیان معادلات مدد گرفته است و این به طور قطع، از آشنایی او با كتاب دوم اصول اقلیدس حكایت دارد.آرا و گرایشهای خاص : محمد خوارزمی درجبر خود، هیچ رمز و نمادی (حتی برای اعداد ) را به كار نبرده بلكه همه چیز را با كلمات بیان كرده است . برای مقدار مجهول ، كلمه عربی شماء را به كار برده كه به معنی چیز یا چیزی است . برای توان دوم یك كمیت ، مال به معنی دارایی رابه كاربرده كه برای دادن معنی كمیت نیز به كاررفته است .چگونگی عرضه آثار : آثار ابوجعفر (عبد الله ) محمد بن موسی خوارزمی در بسط و پیشرفت ریاضیات، چه در كشورهای اسلامی و چه بعدها در كشورهای اروپایی، تأثیر فراوان داشت.خوارزمی نخستین ریاضیدان دورة اسلامی است كه آثارش به دست ما رسیده و كتاب «جبر و مقابله» او قدیمیترین كتابی است كه در این باره نوشته شده است این كتاب قرنها مرجع و مأخذ اروپاییان و تا سدة شانزدهم میلادی مبنای مطالعات آزاد علمی آنان در این رشته بود. كتاب «حساب» خوارزمی نخستین كتابی است كه در دورة اسلامی راجع به فن حساب هندی تألیف گردیده است. مسلمانان فن حساب هندی را مستقیماً از روی این كتاب فراگرفتند و اروپاییان به وسیله ترجمه‌هایی كه از آن در سده دوازدهم میلادی به عمل آمد، با حساب هندی آشنا شدند.می توان چنین گفت كه تنها اثر دیگری كه بر جای مانده است رساله كوتاهی است در باره تقویم یهود. خوارزمی دو كتاب نیز در باره اسطرلاب نوشت آثار علمی خوارزمی از حیث تعداد كم ولی از نفوذ بی بدیل برخوردارند زیرا كه مدخلی بر علوم یونانی و هندی فراهم آورده اند بخشی از جبر دوبار در قرن ششم / دوازدهم به لاتینی ترجمه شد و نفوذی عمده بر جبر قرون وسطایی داشت رساله خوارزمی در باره ارقام هندی پس از آنكه در قرن دوازدهم به لاتینی ترجمه و منتشر شد بزرگترین تاثیر را بخشید نام خوارزمی مترادف شد با هر كتابی كه در باره حساب جدید نوشته می شد(و از اینجا است اصطلاح جدید))الگوریتم)) به معنی قاعده محاسبه كتاب جبر و مقابله خوارزمی كه به عنوان الجبرا به لاتینی ترجمه گردید باعث شد كه همین كلمه در زبانهای اروپایی به معنای جبر به كار رود نام خوارزمی هم در ترجمه به جای الخوارزمی به صورت الگوریتمی تصنیف گردید و الفاظ آلگوریسم و نظایر آنها در زبانهای اروپایی كه به معنی فن محاسبه ارقام یا علامات دیگر است مشتق از آن می باشد . ارقام هندی كه به غلط ارقام عربی نامیده می شود از طریق آثار فیبوناتچی به اروپا وارد گردید همین ارقام انقلابی در ریاپیات به وجود آورد و هر گونه اعمال محاسباتی را مقدور ساخت باری كتاب جبر خوارزمی قرنها در اروپا ماخذ و مرجع دانشمندان و محققین بوده و یوهانس هیسپالنسیس و گراردوس كرموننسیس و رابرت چستری در قرن دوازدهم هر یك از آن را به زبان لاتینی ترجمه كردند نفوذ كتاب زیج السند چندان زیاد نبود اما نخستین اثر از این گونه بود كه به صورت ترجمه لاتینی به همت آدلاردباثی در قرن دوازدهم به غرب رسید جداول طلیطلی(تولدویی) یكجا قرار گرفتند و به توسط ژرار كرمونایی در اواخر قرن یازدهم به لاتینی ترجمه شدند، از مقبولیت گستره تری در غرب برخوردار شدند و دست كم یكصد سال بسیار متداول بودند از كارهای دیگر خوارزمی تهیه اطلسی از نقشه آسمان و زمین و همچنین اصلاح نقشه های جغرافیایی بطلمیوس بود جغرافیای وی تا اواخر قرن نوزدهم در اروپا ناشناخته ماند، دیگر از كتب مهم خوارزمی كتاب مفاتیح العلوم است كه كتاب مهم و ارزنده ای است.
آثار:
استخراج تاریخ الیهود
الحساب یا الجمع والتفریق
الفهرست
حساب

 
پایگاه فرهنگی هنری ایران ناز
 
 
 

مطالب خواندنی و جالب

گالری عکس های دیدنی و جالب

Xبستن تبلیغ
بواسیر
Xبستن تبلیغ
آنلاین بازی کنید