ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی

ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی ریاضیدان و منجم ایرانی ( متوفی پیش از 600ه.ق) ، بیشتر زمان حیات خودرا صرف مطالعه ریاضیات یونانی و نجوم كرد. كه از آن جمله اند آثار اپولونیوسی و بطلیموس . از وی آثاری چون تصفح المخروطات و تلخیص المجسطی به زبان عربی باقی مانده است.گروه : مشاهیر ملیرشته : ریاضیات و نجوموالدین و انساب : پدر عبدالملك شیرازی، یكی از اهالی شیراز در قرن پنجم و ششم به نام محمد بوده است.اوضاع اجتماعی و شرایط زندگی : در سال 511ه.ق با مرگ سلطان محمدبن ملكشاه سلجوقی، پسرش محمودبه جانشینی او نشست . اما نتوانست در برابر حملات عمومی خود سلطان سنجر ( پادشاه قلمرو سلجوقی سلجوقیان به ویژه در خراسان) مقاومت می نماید. بنابراین سلطان محمود بن محمد پس از ازدواج با دختر سنجر، به حكومت عراق عجم ( ایران مركزی ) و عراق عرب قناعت كرد. بنا براین دورنگار كودكی عبدالملك شیرازی معاصر با حكومت سلطان محمودبن محمد سلجوقی در ایران، از جمله فارس، شیراز و عراق بود.تحصیلات رسمی و حرفه ای : عبدالملك شیرازی، پس ازتحصیل مقدمات علوم از جمله زبان وادبیات فارسی و عربی و علوم دینی، به طور تخصصی به مطالعه ریاضیات یونانی و نجوم پرداخت و در آن علوم با مهارت و استادی دست یافت.خاطرات و وقایع تحصیل : عبدالملك شیرازی درزادگاه خود كه مدت پیش از سلاجقه بعنوان یكی از پایتختهای آل بویه یكی از پرونق ترین مراكز علمی كشوربود، و در عصر سلجوقی آن میراث را حفظ نموده بود.فعالیتهای ضمن تحصیل : ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی، در كنار تحصیل ریاضیات و نجوم به مطالعه آثار یونانیان در این زمینه ها علاقه بسیار داشته و نیز ترجمه های عربی آنها را مورد تلخیص یا تصحیح قرار می داده است.استادان و مربیان : در منابع تاریخ علم ایران، نامی از استادان عبدالملك شیرازی نیامده است. اما از روی عناوین آثارش پیداست كه كه آثار ریاضیدانان یونانی از جمله آپولونیوس و بطلیموس را به دقت مطالعه نموده بوده است.هم دوره ای ها و همکاران : ابوالفتح اصفهانی ریاضیدان و خلاصه كننده آثار ریاضی یونانیان كه در قرن پنجم و ششم می زیست از همدوره ایهای عبدالملك شیرازی بوده است.وقایع میانسالی : سلطان سنجر سلجوقی حدود 62 سال سلطنت كرد. در زمان او غوریان و خوارزمشاهیان قسمت یافتند و قراختانیان كاشغر نیز در شرق سرزمینهای سلجوقیان سر به مخالفت برداشتند. سنجر نیز در جنگلی با تركان غزاسیر شد و اندكی پس از آزادی در سال 552 ه.ق در گذشت. تا سال 525ه.ق درعراق محمودبن ملكشاه و پس از او تا سال 529 ه.ق طغرل بن محمد بن ملكشاه حكومت می كرد. در همان زمان در ایالت فارس، اتابكان فارس ازسوی سلجوقیان حكومت داشتند. مشهورترین پادشاهان آنان سعد بن زنگی و پسرش ابوبكر بودند كه شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی معاصر و معاشر آنان بود.زمان و علت فوت : می دانیم كه عبدالملك شیرازی در سال 550 ه.ق زنده بوده و پیش از سال 600ه.ق در گذشته است.مشاغل و سمتهای مورد تصدی : گر چه منابع نوشته اندكه ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی بیشتر وقت خودرا صرف مطالعه ریاضیات یونانی و نجوم می كرد . بعید نیست كه به عنوان منجم در دربار اتابكان فارس ( آل زنگی ) مشغول به كار بوده است.فعالیتهای آموزشی : گر چه در منابع نامی یا ذكری از فعالیتهای آموزشی ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی نیامده است. چنانكه از احوال ریاضیدانان پس از وی بر می آید، آثار وی مورد مراجعه دانشمندانی چون قطب الدین شیرازی قرار می گرفته است.سایر فعالیتها و برنامه های روزمره : تلخیص منابع ریاضی یونانی و نگارش شرحهایی بر ترجمه هایی عمدتا عربی آنها ، از امور مورد علاقه ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی بوده است.شاگردان : در منابع نامی از شاگردان عبدالملك شیرازی نیامده است اما می دانیم كه قطب الدین شیرازی كه صد سال پس از وی می زیست از آثار وی به ویژه تلخیص المجسطی بهره برده است.همفکران فرد : ابوالفتح اصفهانی از منجمین، ریاضیدانان و خلاصه كنندگان آثار ریاضی یونانیان در قرن پنجم و ششم هجری بوده است كه می توان وی را از همفكران معاصر عبدالملك شیرازی به شمار آورد.آرا و گرایشهای خاص : عبدالملك شیرازی، در مطالعه علم ریاضی ، به ریاضیات یونانی و آثار آپولونیوس و بطلیموس علاقه داشت و ترجمه های عربی آن را كه توسط هلال بن ابی هلال حمصی ( متوفی 270ه.ق) ثابت بن قره ( قرن سوم) و ابوالفتح اصفهانی ( قرن پنجم و ششم ) صورت گرفته بود را تلخیص می نموده است.
آثار :
تصفح المخروطات
تلخیص المجسطی
 
پایگاه فرهنگی هنری ایران ناز

مطالب خواندنی و جالب

گالری عکس های دیدنی و جالب

Xبستن تبلیغ
بواسیر
Xبستن تبلیغ
آنلاین بازی کنید