برخورد با مشکلات زندگی؛ چگونه در شرایط سخت آرام بمانیم؟
برخورد با مشکلات زندگی
همه انسان ها در طول زندگی با مشکلات و دوره های سخت روبه رو میشوند؛ از مشکلات مالی و کاری گرفته تا اختلافات خانوادگی، شکست های عاطفی، بیماری، نگرانی درباره آینده یا تغییرات ناگهانی زندگی.
مشکل داشتن به این معنی نیست که زندگی ما شکست خورده است. آنچه اهمیت دارد، نحوه برخورد با مشکل و واکنشی است که در برابر آن نشان می دهیم. بعضی مشکلات را می توان با تصمیم گیری و اقدام درست تغییر داد و بعضی دیگر خارج از کنترل ما هستند و باید یاد بگیریم چگونه با آن ها سازگار شویم.
روانشناسی امروز از مفهوم تاب آوری برای توضیح توانایی سازگاری با شرایط دشوار استفاده می کند. تاب آوری به این معنی نیست که فرد هیچ ناراحتی یا اضطرابی احساس نکند؛ بلکه یعنی بتواند با وجود دشواری ها، به تدریج خود را با شرایط سازگار کند و دوباره به مسیر زندگی برگردد.
چرا مشکلات کوچک را نباید نادیده بگیریم؟
بعضی مشکلات زندگی ناگهان ایجاد نمی شوند. گاهی یک مسئله کوچک، اگر برای مدت طولانی نادیده گرفته شود، به مشکل بزرگ تری تبدیل می شود.
برای مثال، یک اختلاف ساده در رابطه ممکن است با گفت وگو حل شود؛ اما اگر برای مدت طولانی درباره آن صحبت نشود، ناراحتی و فاصله میان دو نفر بیشتر خواهد شد. همین موضوع درباره مسائل کاری، مالی، عادت های ناسالم و بسیاری از مشکلات روزمره نیز صدق می کند.
بنابراین بهتر است هر چند وقت یک بار از خودمان بپرسیم:
- آیا مسئله ای وجود دارد که مدت هاست آن را نادیده می گیرم؟
- کدام بخش از زندگی من نیاز به تغییر دارد؟
- چه چیزی در کنترل من است؟
- برای بهتر شدن شرایط، همین امروز چه اقدام کوچکی می توانم انجام دهم؟
این پرسش ها کمک می کنند مشکلات را قبل از اینکه پیچیده تر شوند، بهتر ببینیم.
داستان معروف قورباغه در آب؛ یک تمثیل، نه یک واقعیت علمی
یکی از داستان های قدیمی برای توضیح تغییرات تدریجی، داستان معروف «قورباغه در آب» است. در این روایت گفته می شود اگر قورباغه را داخل آب داغ بیندازید، از آن خارج می شود؛ اما اگر قورباغه را در آب سرد قرار دهید و آب را به تدریج گرم کنید، متوجه خطر نمی شود و در نهایت از بین می رود.
این داستان سال ها برای توضیح تغییرات تدریجی در زندگی، کسب و کار و روابط استفاده شده است؛ اما نباید آن را یک واقعیت قطعی علمی درباره رفتار قورباغه ها دانست. درباره آزمایش های تاریخی مرتبط با این روایت نیز بحث هایی وجود دارد و منابع علمی و علمی-رسانه ای آن را به شکل های متفاوتی بررسی کرده اند.
با این حال، پیام استعاری داستان همچنان قابل استفاده است: گاهی تغییرات کوچک و تدریجی آنقدر آرام اتفاق می افتند که ما دیر متوجه اثر واقعی آن ها می شویم.
وقتی با یک مشکل بزرگ روبه رو می شویم چه کار کنیم؟
اولین واکنش بسیاری از افراد در برابر مشکلات بزرگ، نگرانی و تصور بدترین حالت ممکن است. این واکنش طبیعی است، اما اگر ادامه پیدا کند می تواند تصمیم گیری را دشوارتر کند.
به جای اینکه تمام مشکل را یکجا حل کنیم، بهتر است آن را به قسمت های کوچک تر تقسیم کنیم.
1. مشکل را دقیق مشخص کنید
به جای اینکه بگویید:
«همه چیز در زندگی من خراب شده است.»
مشکل را دقیق تر بیان کنید:
«من به دلیل مشکلات مالی نگران هزینه های ماه آینده هستم.»
یا:
«در رابطه من اختلافی ایجاد شده و نمی دانم چگونه درباره آن صحبت کنم.»
تعریف دقیق مشکل، اولین قدم برای پیدا کردن راه حل است.
2. چیزهایی را که در کنترل شما هستند جدا کنید
همه اتفاقات زندگی در اختیار ما نیستند. ممکن است نتوانیم تصمیم شخص دیگری، اتفاقی که در گذشته افتاده یا یک شرایط اقتصادی خاص را تغییر دهیم؛ اما می توانیم درباره واکنش خود، تصمیم های آینده و اقدام های بعدی تصمیم بگیریم.
تمرکز روی چیزهایی که در کنترل ما هستند، انرژی ذهنی را کمتر هدر می دهد و احساس درماندگی را کاهش می دهد. پذیرش بخش هایی از شرایط که خارج از کنترل ما هستند نیز یکی از موضوعات مهم در سازگاری با فشارهای زندگی است.
3. مشکل را به چند قدم کوچک تقسیم کنید
گاهی یک مشکل بزرگ آنقدر ترسناک به نظر می رسد که فرد ترجیح می دهد هیچ کاری انجام ندهد.
در چنین شرایطی از خودتان بپرسید:
«کوچک ترین کاری که امروز می توانم انجام دهم چیست؟»
ممکن است همین کار شامل یک تماس، یک گفت وگو، تنظیم یک برنامه مالی، تحقیق درباره یک راه حل یا درخواست کمک از فردی قابل اعتماد باشد. پیشرفت همیشه با یک تغییر بزرگ آغاز نمی شود؛ گاهی چند قدم کوچک و پیوسته می توانند مسیر زندگی را تغییر دهند.
چگونه در شرایط سخت آرام تر بمانیم؟
استرس بخشی طبیعی از زندگی است، اما استرس شدید یا طولانی مدت می تواند روی سلامت جسم و روان اثر منفی بگذارد. به همین دلیل، مدیریت استرس فقط به معنای «مثبت فکر کردن» نیست و باید مجموعه ای از رفتارهای سالم را در نظر گرفت.
چند روش ساده می تواند کمک کننده باشد:
خواب کافی را جدی بگیرید
کمبود خواب می تواند تحمل فشارهای روزمره را دشوارتر کند. داشتن برنامه خواب منظم یکی از پایه های مراقبت از سلامت جسم و روان است.
فعالیت بدنی داشته باشید
پیاده روی، ورزش سبک یا فعالیت بدنی منظم می تواند به مدیریت استرس کمک کند. حتی زمانی که انگیزه زیادی ندارید، چند دقیقه حرکت کردن بهتر از بی تحرکی کامل است.
با یک فرد قابل اعتماد صحبت کنید
وقتی با مشکل بزرگی روبه رو هستیم، ممکن است تصور کنیم باید همه چیز را به تنهایی حل کنیم؛ اما حمایت اجتماعی یکی از عوامل مهم در تاب آوری است. گاهی صحبت کردن با یک دوست، عضو خانواده یا فرد قابل اعتماد باعث می شود مسئله را از زاویه دیگری ببینیم.
از خودتان بیش از حد انتظار نداشته باشید
در دوره های سخت، قرار نیست همیشه مانند روزهای عادی کارایی داشته باشید. به جای سرزنش کردن خودتان، هدف های واقع بینانه تعیین کنید و اجازه دهید حل شدن بعضی مشکلات زمان ببرد.
چگونه از تجربه های سخت زندگی استفاده کنیم؟
هر مشکل لزوما تجربه ای مثبت نیست و نباید از افراد انتظار داشته باشیم که از هر اتفاق سختی حتما یک درس بزرگ بگیرند.
اما پس از عبور از یک دوره دشوار می توان از خود پرسید:
- چه چیزی از این تجربه یاد گرفتم؟
- چه اشتباهی را نمی خواهم دوباره تکرار کنم؟
- چه کسانی در شرایط سخت کنار من بودند؟
- دفعه بعد چگونه می توانم زودتر متوجه نشانه های مشکل شوم؟
- برای آینده چه تغییری می توانم ایجاد کنم؟
نگاه کردن به تجربه های گذشته از این زاویه می تواند به ایجاد مهارت های بهتر برای مواجهه با مشکلات آینده کمک کند.
چه زمانی باید از دیگران کمک بگیریم؟
قرار نیست همه مشکلات را به تنهایی حل کنیم. اگر فشار روانی آنقدر زیاد شده که انجام کارهای روزمره، خواب، روابط، کار یا تصمیم گیری را مختل کرده است، بهتر است از یک متخصص سلامت روان کمک بگیریم.
کمک گرفتن نشانه ضعف نیست. متخصص می تواند به فرد کمک کند عوامل ایجادکننده فشار را بهتر شناسایی کند و برای مدیریت آن ها راهکار مناسب تری پیدا کند.
چند نکته مهم برای برخورد بهتر با مشکلات زندگی
برای اینکه در شرایط دشوار تصمیم های بهتری بگیریم، این نکات را به خاطر داشته باشیم:
- مشکل را انکار نکنید، اما آن را بزرگ تر از واقعیت هم نکنید.
- روی چیزهایی تمرکز کنید که در کنترل شما هستند.
- مشکلات بزرگ را به قدم های کوچک تقسیم کنید.
- در زمان عصبانیت یا اضطراب شدید، تصمیم های مهم را به تعویق بیندازید.
- از افراد قابل اعتماد کمک بگیرید.
- خواب، تغذیه و فعالیت بدنی را نادیده نگیرید.
- اشتباهات گذشته را بررسی کنید، اما خودتان را دائما سرزنش نکنید.
- برای آینده هدف های کوچک و قابل انجام تعیین کنید.
- اگر فشار روانی طولانی یا غیرقابل کنترل شد، از متخصص کمک بگیرید.
سخن پایانی
زندگی همیشه مطابق برنامه ما پیش نمی رود. بعضی مشکلات زندگی قابل پیشگیری هستند، بعضی را می توان تغییر داد و بعضی دیگر خارج از کنترل ما هستند.
قدرت واقعی در زندگی به این معنا نیست که هیچ وقت شکست نخوریم یا ناراحت نشویم؛ بلکه یعنی بتوانیم پس از روبه رو شدن با دشواری، شرایط را ارزیابی کنیم، از دیگران کمک بگیریم و قدم بعدی را آگاهانه انتخاب کنیم.
گاهی لازم نیست تمام مسیر را ببینیم؛ کافی است قدم بعدی را درست برداریم.
