راه درمان آکنه یا جوش های صورت در دوران بلوغ
راه درمان آکنه یا جوش های صورت در دوران بلوغ
دوران بلوغ با تغییرات گسترده هورمونی در بدن همراه است و یکی از رایج‌ترین مشکلات این دوره، جوش یا آکنه صورت است. تقریباً ۸۰ تا ۹۰ درصد نوجوانان در این سنین درجاتی از آکنه را تجربه می‌کنند.
خبر خوب این است که با رعایت اصول مراقبت از پوست و در صورت نیاز استفاده از درمان‌های مناسب، می‌توان این مشکل را تا حد زیادی کنترل کرد.
چرا در دوران بلوغ جوش می‌زنیم؟
در دوران بلوغ میزان هورمون‌های آندروژن افزایش پیدا می‌کند. این هورمون‌ها باعث می‌شوند غدد چربی پوست فعالیت بیشتری داشته باشند. وقتی چربی اضافی با سلول‌های مرده پوست ترکیب شود، منافذ پوست بسته شده و محیط مناسبی برای رشد باکتری‌های مولد آکنه ایجاد می‌شود. در نتیجه جوش‌های سرسیاه، سرسفید یا جوش‌های چرکی به وجود می‌آیند.
مهم‌ترین دلایل ایجاد جوش
- تغییرات هورمونی
- چربی بیش از حد پوست
- بسته شدن منافذ پوست
- رشد باکتری‌های مولد آکنه
- استرس و کم‌خوابی
- استفاده از لوازم آرایشی نامناسب
- سابقه خانوادگی
- لمس مداوم صورت با دست‌های آلوده
انواع آکنه یا جوش های دوران بلوغ
۱. جوش سرسیاه
منافذ پوست باز هستند و چربی در تماس با هوا اکسید شده و به رنگ سیاه درمی‌آید.
۲. جوش سرسفید
منافذ بسته هستند و جوش به صورت برجستگی سفید دیده می‌شود.
۳. جوش التهابی
این نوع جوش قرمز، دردناک و معمولاً چرکی است.
۴. آکنه کیستی
شدیدترین نوع آکنه است که ممکن است باعث ایجاد جای زخم دائمی شود و نیاز به درمان توسط متخصص پوست دارد.
بهترین روش‌های درمان جوش صورت
۱. شستن صحیح صورت
روزانه دو بار صورت خود را با شوینده ملایم مخصوص پوست چرب یا مستعد آکنه بشویید.
از شستن بیش از حد صورت خودداری کنید؛ زیرا باعث تحریک پوست و افزایش ترشح چربی می‌شود.
۲. از دستکاری جوش‌ها خودداری کنید
- ترکاندن جوش‌ها می‌تواند باعث:
- ایجاد جای جوش
- عفونت
- افزایش التهاب
- ماندگار شدن لک‌های پوستی
می شود.
۳. استفاده از محصولات ضد آکنه
مواد مؤثر رایج شامل:
- سالیسیلیک اسید
- بنزوئیل پراکسید
- آزلائیک اسید
- آداپالن (با توصیه پزشک)
این ترکیبات به کاهش چربی، باز شدن منافذ و کنترل التهاب کمک می‌کنند.
۴. استفاده از مرطوب‌کننده
بسیاری تصور می‌کنند پوست چرب به مرطوب‌کننده نیاز ندارد؛ در حالی که استفاده از یک مرطوب‌کننده سبک و فاقد چربی (Non-Comedogenic) به حفظ تعادل پوست کمک می‌کند.
۵. ضدآفتاب را فراموش نکنید
نور خورشید می‌تواند باعث تیره‌تر شدن جای جوش‌ها شود. بهتر است از ضدآفتاب فاقد چربی با SPF مناسب استفاده کنید.
۶. رژیم غذایی سالم
برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف زیاد غذاهای با شاخص گلیسمی بالا (مانند نوشابه‌ها، شیرینی‌ها و برخی فست‌فودها) ممکن است در بعضی افراد باعث تشدید آکنه شود.
مواد غذایی مفید عبارت‌اند از:
- سبزیجات تازه
- میوه‌ها
- ماهی
- مغزها
- آب کافی
- غلات کامل
۷. خواب کافی و کاهش استرس
کمبود خواب و استرس می‌توانند التهاب پوست را افزایش دهند. حداقل ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه برای نوجوانان توصیه می‌شود.
درمان های پزشکی آکنه
اگر جوش‌ها شدید باشند یا جای زخم ایجاد کنند، پزشک ممکن است درمان‌های زیر را پیشنهاد دهد:
- کرم‌های رتینوئیدی
- آنتی‌بیوتیک‌های موضعی
- آنتی‌بیوتیک خوراکی
- درمان‌های هورمونی (در برخی افراد)
- ایزوترتینوئین (فقط با تجویز پزشک و تحت نظر او)
توجه: ایزوترتینوئین دارویی قوی است و نباید خودسرانه مصرف شود.
اشتباهات رایج در درمان جوش
- شستن بیش از حد صورت
- استفاده از خمیر دندان روی جوش
- مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک
- استفاده از محصولات آرایشی چرب
- ترکاندن جوش‌ها
- نداشتن برنامه منظم مراقبت از پوست
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر:
- جوش‌ها بسیار دردناک باشند.
- جای زخم ایجاد شود.
- آکنه پس از چند ماه درمان خانگی بهتر نشود.
- جوش‌های بزرگ و کیستی ایجاد شوند.
- بهتر است توسط متخصص پوست معاینه شوید.
سوالات متداول
آیا شکلات باعث جوش می‌شود؟
شواهد علمی قطعی نیست، اما مصرف زیاد خوراکی‌های شیرین و فرآوری‌شده ممکن است در برخی افراد آکنه را تشدید کند.
آیا جوش‌های بلوغ خودبه‌خود از بین می‌روند؟
در بسیاری از افراد با پایان دوران بلوغ کاهش می‌یابند، اما درمان زودهنگام می‌تواند احتمال باقی ماندن جای جوش را کمتر کند.
آیا آرایش باعث ایجاد جوش می‌شود؟
اگر از محصولات فاقد چربی و غیرکومدوژنیک استفاده شود و آرایش قبل از خواب پاک شود، احتمال ایجاد جوش کمتر خواهد بود.
جمع بندی
جوش‌های دوران بلوغ بخش طبیعی از تغییرات هورمونی نوجوانی هستند، اما با رعایت بهداشت پوست، استفاده از محصولات مناسب، تغذیه سالم و در صورت نیاز مراجعه به پزشک، می‌توان آنها را به‌خوبی کنترل کرد. مهم‌ترین نکته این است که از دستکاری جوش‌ها خودداری کنید و درمان را به‌صورت منظم ادامه دهید تا از ایجاد لک و جای زخم جلوگیری شود.
