برنزه کردن پوست؛ آیا آفتاب گرفتن برای برنزه شدن ضرر دارد؟

برنزه کردن پوست

 

برنزه کردن پوست برای بسیاری از افراد، به ویژه در فصل تابستان و هنگام سفر به مناطق ساحلی، جذاب است. اما برخلاف تصور قدیمی، تیره شدن پوست در اثر نور خورشید نشانه سلامت یا تقویت پوست نیست؛ بلکه واکنش پوست به تابش اشعه فرابنفش (UV) و نوعی آسیب سلولی محسوب می شود.

 

 

وقتی پوست در معرض اشعه UV قرار می گیرد، سلول های تولیدکننده ملانین فعالیت بیشتری پیدا می کنند و رنگدانه بیشتری تولید می شود. در نتیجه پوست تیره تر به نظر می رسد. این تغییر رنگ ممکن است بدون آفتاب سوختگی شدید هم اتفاق بیفتد، اما همچنان نشان دهنده مواجهه پوست با اشعه UV است.

 

بنابراین اگر قصد دارید پوست خود را برنزه کنید، بهتر است پیش از آفتاب گرفتن با خطرات آن و راه های مراقبت از پوست آشنا شوید.

 

آیا برنزه کردن با آفتاب برای پوست ضرر دارد؟

 

 

بله. اشعه فرابنفش خورشید می تواند به سلول های پوست آسیب برساند و قرار گرفتن بیش از حد در معرض UV خطر آفتاب سوختگی، پیری زودرس پوست و سرطان پوست را افزایش می دهد.

 

سازمان جهانی بهداشت نیز تابش فرابنفش خورشید و منابع مصنوعی مانند دستگاه های سولاریوم را از عوامل مهم ایجاد سرطان پوست می داند.

 

به همین دلیل، امروزه توصیه پزشکی این نیست که برای ایجاد رنگ برنزه، مدت زمان آفتاب گرفتن را بیشتر کنیم؛ بلکه باید میزان دریافت اشعه UV را کاهش دهیم.

 

چرا پوست در برابر آفتاب تیره می شود؟

 

 

پوست برای محافظت نسبی از خود در برابر اشعه فرابنفش، تولید ملانین را افزایش می دهد. ملانین همان رنگدانه ای است که رنگ طبیعی پوست، مو و چشم را ایجاد می کند.

 

با افزایش تابش UV، مقدار بیشتری از ملانین در پوست تولید و توزیع می شود و پوست تیره تر به نظر می رسد. اما این فرآیند به معنی سالم تر شدن پوست نیست.

 

طبق توصیه های پزشکی، تغییر رنگ پوست پس از قرار گرفتن در معرض UV، چه به صورت برنزه شدن و چه آفتاب سوختگی، نشانه آسیب پوستی است.

 

آفتاب سوختگی چه تفاوتی با برنزه شدن دارد؟

 

 

آفتاب سوختگی زمانی اتفاق می افتد که پوست مقدار زیادی اشعه UV دریافت کرده باشد. قرمزی، احساس گرما، درد، حساسیت و در موارد شدید تاول از نشانه های آن هستند.

 

نکته مهم این است که نباید تصور کرد اگر پوست قرمز یا دردناک نشده، پس آفتاب گرفتن کاملا بی ضرر بوده است. برنزه شدن نیز نتیجه واکنش پوست به UV است و قرار گرفتن مکرر در معرض این اشعه می تواند آسیب های تجمعی ایجاد کند.

 

آیا «برنزه سالم» وجود دارد؟

 

 

خیر. از نظر پزشکی نمی توان یک رنگ برنزه ناشی از اشعه UV را کاملا بی ضرر یا سالم دانست.

 

آکادمی پوست آمریکا تأکید می کند که هر بار برنزه شدن در اثر آفتاب یا دستگاه های برنزه کننده، به پوست آسیب می رساند و با افزایش تجمع آسیب های ناشی از UV، خطر پیری زودرس و سرطان پوست افزایش پیدا می کند.

 

چگونه در برابر آفتاب از پوست خود محافظت کنیم؟

 

 

اگر قرار است مدت زمانی را در فضای باز سپری کنید، فقط به ضد آفتاب تکیه نکنید. مجموعه ای از روش های محافظتی می تواند میزان دریافت اشعه UV را کاهش دهد.

 

1. در ساعات تابش شدید، سایه را انتخاب کنید

 

 

در ساعاتی که شدت تابش UV بیشتر است، تا حد امکان در سایه قرار بگیرید. شدت اشعه به فصل، موقعیت جغرافیایی، ارتفاع و شرایط جوی بستگی دارد؛ بنابراین شاخص UV محل زندگی یا مقصد سفر می تواند راهنمای مناسبی برای میزان نیاز به محافظت باشد.

 

سازمان جهانی بهداشت توصیه می کند زمانی که شاخص UV به 3 یا بیشتر می رسد، اقدامات محافظتی در برابر آفتاب جدی گرفته شود.

 

2. از ضد آفتاب مناسب استفاده کنید

 

 

برای قسمت هایی از پوست که با لباس پوشانده نمی شوند، استفاده از ضد آفتاب طیف گسترده یا Broad-Spectrum که در برابر UVA و UVB محافظت ایجاد می کند، توصیه می شود.

 

آکادمی پوست آمریکا استفاده از ضد آفتاب مقاوم در برابر آب با SPF 30 یا بالاتر را توصیه می کند. ضد آفتاب باید به مقدار کافی استفاده شود و معمولا هر 2 ساعت و همچنین پس از شنا یا تعریق دوباره استفاده شود.

 

3. لباس مناسب بپوشید

 

برنزه کردن پوست

 

لباس های پوشیده و کلاه لبه پهن می توانند بخش قابل توجهی از پوست را از تابش مستقیم محافظت کنند. در صورت امکان، لباس هایی با بافت متراکم یا دارای رتبه UPF انتخاب کنید.

 

استفاده از عینک آفتابی دارای محافظت در برابر UVA و UVB نیز برای محافظت از چشم ها و پوست اطراف چشم اهمیت دارد.

 

4. در کنار آب و شن بیشتر مراقب باشید

 

 

سطوحی مانند آب، شن و برف می توانند بخشی از اشعه خورشید را بازتاب دهند. به همین دلیل ممکن است هنگام حضور در ساحل یا کنار استخر، بدون اینکه متوجه شوید مقدار قابل توجهی UV دریافت کنید.

 

آیا سولاریوم از آفتاب گرفتن بهتر است؟

 

 

خیر. سولاریوم نیز از اشعه فرابنفش استفاده می کند و نمی توان آن را روش ایمنی برای برنزه شدن دانست.

 

سازمان جهانی بهداشت استفاده از دستگاه های برنزه کننده مصنوعی را برای اهداف زیبایی توصیه نمی کند و منابع معتبر پزشکی، استفاده از این دستگاه ها را با افزایش خطر سرطان پوست مرتبط می دانند.

 

همچنین «برنزه پایه» که بعضی افراد پیش از سفر یا آفتاب گرفتن ایجاد می کنند، محافظت قابل توجهی در برابر آفتاب سوختگی ایجاد نمی کند و به معنی آماده شدن ایمن پوست برای آفتاب نیست.

 

اگر رنگ برنزه می خواهید، چه گزینه ای کم خطرتر است؟

 

 

اگر هدف شما فقط داشتن ظاهر برنزه است، می توانید به جای قرار گرفتن عمدی در معرض اشعه UV، از محصولات برنزه کننده بدون آفتاب یا Self-Tanner استفاده کنید.

 

این محصولات رنگ پوست را بدون نیاز به دریافت مستقیم اشعه UV تغییر می دهند. البته استفاده از چنین محصولاتی به معنی بی نیاز شدن از ضد آفتاب نیست و همچنان هنگام بیرون رفتن باید از پوست در برابر UV محافظت کنید.

 

چه کسانی باید بیشتر مراقب آفتاب باشند؟

 

 

هر فردی ممکن است در اثر دریافت بیش از حد اشعه UV دچار آسیب پوستی شود، اما افرادی که پوست روشن دارند یا به راحتی دچار قرمزی و آفتاب سوختگی می شوند، سابقه برنزه شدن یا آفتاب سوختگی دارند، خال های متعدد دارند یا سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان پوست دارند، باید توجه بیشتری به محافظت در برابر UV داشته باشند.

 

برخی داروها و محصولات مراقبت از پوست نیز می توانند حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش دهند. بنابراین اگر داروی خاصی مصرف می کنید یا تحت درمان پوستی هستید، بهتر است درباره میزان حساسیت به نور با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

 

اگر دچار آفتاب سوختگی شدیم چه کنیم؟

 

 

در صورت ایجاد آفتاب سوختگی، باید تا بهبود پوست از قرار گرفتن بیشتر در معرض آفتاب خودداری کرد. خنک نگه داشتن پوست، نوشیدن مایعات کافی و مراقبت از پوست می تواند به بهبود آن کمک کند.

 

آفتاب سوختگی معمولا در ساعات بعد از مواجهه بیشتر می شود و ممکن است قرمزی و درد آن طی 24 تا 36 ساعت افزایش پیدا کند. در موارد شدید، ایجاد تاول گسترده، کم آبی بدن، تب یا درد شدید نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

 

جمع بندی

برنزه شدن پوست با آفتاب نتیجه واکنش پوست به اشعه فرابنفش است و نمی توان آن را نشانه سلامت پوست دانست. قرار گرفتن بیش از حد در معرض UV می تواند باعث آفتاب سوختگی، پیری زودرس پوست و افزایش خطر سرطان پوست شود.

 

اگر قصد دارید در فضای باز باشید، بهتر است به جای تلاش برای برنزه شدن با آفتاب، از سایه، لباس مناسب، کلاه، عینک آفتابی و ضد آفتاب طیف گسترده استفاده کنید. همچنین استفاده از سولاریوم برای برنزه شدن توصیه نمی شود.

 

اگر فقط ظاهر برنزه برایتان اهمیت دارد، محصولات برنزه کننده بدون آفتاب می توانند گزینه ای جایگزین برای تغییر رنگ پوست بدون قرار گرفتن عمدی در معرض اشعه UV باشند؛ البته این محصولات نیز جایگزین محافظت در برابر آفتاب نیستند.