اولین بانک دولتی ایران چه سالی تاسیس شد

اولین بانک دولتی ایران چه سالی تاسیس شد
«بانک شاهنشاهی ایران» در سال ۱۲۶۷ هجری شمسی (برابر با ۱۸۸۹ میلادی) توسط بارون جولیوس دو رویتر موسس خبرگزاری رویتر تاسیس شد. وی اجازه انحصاری تاسیس بانک شاهنشاهی را به مدت شصت سال از ناصرالدین شاه گرفت. مهمتر از همه حق انحصاری نشر اسکناس نیز به رویتر اعطا گردید.
 
این بانک معاف از مالیات بود و تنها سالیانه شش درصد از سود خالص بانک (حداقل سیزده هزار تومان) به دولت ایران تعلق می‌گرفت. بانک شاهنشاهی برای افتتاح شعبه مرکزی خود در تهران عمارت شرق میدان توپخانه را که بانک جدید شرق درآن مستقر بود خریداری کرد. این عمارت عظیم بعدها به بانک بازرگانی فروخته شد که هم اکنون شعبه میدان امام خمینی (ره) بانک تجارت می‌باشد.

عبداله مستوفی در کتاب زندگانی من در این خصوص نوشته‌است، یکی از بلند پروازیهای قهرمانی میرزا ساختن عمارت وسیع و بسیار مجلل در شرق میدان توپخانه بود. وی مبلغی به ناصرالدین شاه پیشکش داد و اجازه تحصیل کرد که سردر ایوان خانه را به سمت میدان مزبور باز کند. سر در و ایوان خانه خود را با گچ بری‌ها و تجمل زیادی رو به این میدان در سال ۱۲۵۳ شمسی ساخت و به شکوه میدان توپخانه افزود اما بدلیل دست بردن در بود

 
جه لشکر آذربایجان و گمرک ملزم به پرداخت ۱۵ هزار تومان به خزانه شد. ولی از آنجایی که پول نداشت، خانه را در سال ۱۲۵۴ شمسی به ازای یک الماس ۸ هزار تومانی و ۷ هزار تومان پول نقد به علی خان امین الدوله فروخت و البته الماس و پول نقد در نهایت به شاه رسید. گویا قهرمان میرزا بعدها در تلاش بود پول بدهد و آن خانه را پس بگیرد. اما هیچگاه موفق نشد و در نهایت این عمارت از سوی علی خان امین الدوله به بانک شاهی فروخته شد. این ساختمان برای بانک از چند دیدگاه مطلوب بود: از یک سو به کاخ و از سویی دیگر به پادگان و مقر نظامیان نزدیک بود که می‌توانست بانک را در برابر هر خطری محافظت کند.

همچنین به قطب‌های بازرگانی (بازار) و مراکز کسب و کار مردم نیز نزدیک بود و از همه مهمتر، ساختمان بانک چنان که خود انگلیسی‌ها نوشته‌اند از نظر گچ کاری، آئینه کاری‌ها، نما و بخصوص استحکام، ساختمانی عالی به حساب می‌آمد.سرمایه بانک شاهی بر اساس امتیاز نامه، چهار میلیون لیره انگلیسی منقسم به سهام با نام و بی نام تعیین گردید که تنها با انتشار سهام با نام اجازه فعالیت یافت. این بانک در صورت نشر یک میلیون لیره سهم می‌توانست آغاز بکار نماید.

در مردادماه ۱۲۶۸ (اوت ۱۸۹۹) بانک مشمول مقررات هیات بانکداری سلطنتی انگلیسی گردید و در زمره بان‌های مجانی به نشر اسکناس (طبق مقررات انگلستان) قرار گرفت. دو ماه بعد، سهام آن در بورس لندن عرضه شد و ظرف چند ساعت، پانزده برابر سرمایه مورد نیاز تعهد گردید و محافل مالی لندن، در حقیقت توجه و علاقمندی خود را نسبت به نتایج حاصله از امتیازات رویتر اعلام کردند.

بدین ترتیب، اولین بانک دولتی ایران با تابعیت خارجی، سرمایه‌های خصوصی خارجی و با مدیران خارجی درخارج از کشور تشکیل شد. به عبارت دیگر موسسه‌ای واحد اما با هدف ها و منظورهای متضاد (حفظ منافع مادی و ملی صاحبان سهام و همچنین تامین منافع عمومی ملت ایران) بوجود آمد. در این هنگام، یکی از شخصیت‌های مجرب بانکی انگلستان با نام «رابینو» به تهران آمد و بانک فعالیت خود را با واگذاری امتیاز استخراج معادن به یک کمپانی انگلیسی در ازای مبلغ یکصد و پنجاه هزار لیره و خرید تاسیسات بانک جدید شرق به بهای بیست هزار لیره آغاز کرد.

در سال ۱۲۶۹ شمسی یعنی فقط یک سال پس از تاسیس بانک شاهنشاهی «ژاک بولیاکف» امتیاز تاسیس بانک استقراضی ایران را از ناصرالدین شاه گرفت. امتیاز این بانک که با نام انجمن استقراضی ایران دایر شد به مدت هفتاد و پنج سال و معاف از هر گونه مالیات اعطا گردید. بانک عملاً در خدمت سیاست دولت روسیه بود و تنها ده درصد از سود سالیانه خود را به دولت ایران پرداخت می‌کرد. سومین دولت بزرگی که در آن زمان در ایران اقدام به ایجاد بانک نمود دولت عثمانی بود. این کشور در سال ۱۳۰۱ شمسی بانک عثمانی را دایر کرد و چند شعبه نیز در شهرهای غربی کشور تاسیس نمود که بسیار خوب بود.

مطالب خواندنی و جالب

گالری عکس های دیدنی و جالب

Xبستن تبلیغ
بواسیر
Xبستن تبلیغ
آنلاین بازی کنید